Analiza „Krótkiego praktycznego przewodnika po sztucznej inteligencji w edukacji w regionie Hauts-de-France”

Opublikowana przez stowarzyszenie EdTech Hauts-de-France publikacja (obecnie dostępna tylko w języku francuskim i angielskim) stanowi kluczowe źródło metodologiczne.

Celem tego dokumentu jest analiza tego, w jaki sposób technologia ta może wspierać naukę oraz jakie środki ostrożności należy podjąć, aby zapewnić jej spójne wykorzystanie w edukacji.

1. Sztuczna inteligencja: potężne narzędzie do ćwiczeń i personalizacji nauki

Siła sztucznej inteligencji polega na jej zdolności do dostosowania się do różnorodności klas. Podczas gdy nauczycielom często brakuje czasu na dostosowanie się do tempa każdego ucznia, sztuczna inteligencja umożliwia spersonalizowane wsparcie.

Co proponuje przewodnik: Sztuczna inteligencja oferuje uczniom możliwość skorzystania z większej ilości czasu na ćwiczenia dzięki generowaniu praktycznie nieskończonych zbiorów zadań. Przede wszystkim zapewnia natychmiastową informację zwrotną, która jest niezbędna do aktywnego i motywującego uczenia się.

Poza swoją skutecznością sztuczna inteligencja może stanowić prawdziwą nadzieję na równość w edukacji. W przeciwieństwie do kosztownych korepetycji, sprawia, że wsparcie jest dostępne dla wszystkich, w tym dla osób pochodzących ze środowisk defaworyzowanych. Pomaga uczniom mającym trudności w nauce utrwalić wiedzę poprzez testy. Odpowiada również na konkretne potrzeby (zaburzenia DYS, upośledzenie wzroku, osoby niebędące rodzimymi użytkownikami języka). W tym celu wykorzystuje narzędzia do transkrypcji lub adaptacji materiałów. Żaden nauczyciel nie byłby w stanie samodzielnie opanować tak szerokiego zakresu narzędzi.

Ponieważ obraz jest wart tysiąca słów:

• Loumo Correction: To narzędzie (laureat nagrody EdTech Young Entrepreneurs Award 2025) automatyzuje ocenianie. Wykorzystuje własne schematy oceniania nauczyciela i analizuje prace egzaminacyjne, aby zapewnić spójne i szybkie ocenianie. Jest to rozwiązanie stosowane szczególnie w szkolnictwie wyższym.
• Cantoo: prawdziwa platforma wsparcia (laureat nagrody EdTech Entrepreneur Grand Prix 2025), dostosowuje treści edukacyjne do potrzeb uczniów ze specjalnymi potrzebami, zwłaszcza tych z zaburzeniami z grupy „dys”, wykorzystując funkcję zamiany tekstu na mowę lub podświetlanie tekstu.

Proszę zapoznać się z przewodnikiem: szeroki wachlarz innych praktycznych rozwiązań przedstawiono na stronach 15–17.

2. Sztuczna inteligencja a wyzwanie związane z „lenistwem poznawczym”

Chociaż sztuczna inteligencja jest potężnym narzędziem, wiąże się z nią poważne ryzyko: „lenistwo poznawcze”. Odnosi się to do tendencji do przekazywania całego myślenia maszynie. Celem nie jest zakazanie korzystania z tego narzędzia, ale dostosowanie naszych metod, aby zapewnić, że uczniowie pozostają zaangażowani intelektualnie.

Co proponuje przewodnik: Zamiast pozwalać sztucznej inteligencji na dostarczanie ostatecznej odpowiedzi, możemy włączyć ją do samego serca procesu myślenia. Chodzi o przejście od biernej konsumpcji do aktywnego zaangażowania. Na przykład przewodnik sugeruje, aby poprosić uczniów o krytyczną ocenę wyników pracy maszyny lub o wykorzystanie jej wyłącznie jako narzędzia do generowania pomysłów, a nie jako pisarza.

Ponieważ korzystanie z tych narzędzi jest obecnie powszechne wśród uczniów, to nauczyciele muszą dostosować treści i instrukcje, aby sztuczna inteligencja stała się narzędziem, a nie przeszkodą.

Przykład:

• Kreatywne podejścia do przezwyciężania biernego korzystania z AI. Chloé Ségard, nauczycielka języka francuskiego w szkole średniej: Zamiast po prostu akceptować AI, nauczycielka ta postanowiła wykorzystać ją, by rzucić jej wyzwanie. Poprosiła AI bezpośrednio o pomoc w zaprojektowaniu zadania, z którego wykonaniem sama maszyna miałaby trudności! Efekt? Ćwiczenie łączące osobiste refleksje, kreatywne pisanie i artystyczny kolaż.

Rozwiązaniem jest często bezpośrednia integracja sztucznej inteligencji z zajęciami. Pozwalając uczniom korzystać z narzędzia i prosząc ich o dokumentowanie swoich „interakcji” z nim (użyte podpowiedzi, wprowadzone poprawki), zachęcamy ich do wyjaśniania swojego toku rozumowania. Sztuczna inteligencja staje się wówczas narzędziem metapoznania: uczniowie uczą się korzystać z narzędzia, nie pozwalając mu przejąć kontroli.

3. Wnioski

Sztuczna inteligencja nie jest ani bezużytecznym, ani cudownym rozwiązaniem. Skuteczne korzystanie z niej oznacza powierzenie jej automatyzacji powtarzalnych zadań, co pozwala uzyskać czas na to, co naprawdę ma znaczenie: krytyczne myślenie, intuicję i empatię. Jak widzieliśmy, wyzwaniem jest przekształcenie tego narzędzia w asystenta, który wspiera nasze wysiłki, nie zastępując nas.

Czego jeszcze nie omówiliśmy: Przewodnik zawiera wiele innych kluczowych tematów, które zachęcamy do odkrycia, aby pogłębić swoje przemyślenia.

• Wpływ na środowisko: Przewodnik przypomina nam, że każde wyszukiwanie zużywa energię i wodę. Zachęca nas do bardziej oszczędnego korzystania z technologii cyfrowej.
• Kwestie demokratyczne: Poza generowaniem treści musimy zrozumieć logikę, pochodzenie i ograniczenia tych technologii.
• Ochrona danych: Przewodnik zawiera informacje na temat ram prawnych oraz sposobów ochrony prywatności uczniów.
• Podsumowanie: Praktyczne przewodniki dla nauczycieli i liderów edukacyjnych, które pomogą im podjąć działania i przemyśleć metody nauczania.

Podsumowanie: Przyszłość edukacji i branż kreatywnych nie leży w masowej produkcji, ale w naszej zdolności do pełnego zaangażowania. Tworzenie i nauczanie z wykorzystaniem sztucznej inteligencji oznacza naukę korzystania z narzędzia, pozostając jednocześnie jedynym arbitrem znaczenia. Na tej podstawie technologia będzie służyć ludzkości, a nie odwrotnie.

Zdecydowanie zachęcamy do pobrania i zapoznania się z „Krótkim praktycznym przewodnikiem po sztucznej inteligencji w edukacji w regionie Hauts-de-France”, abyście również mogli opracować własne podejście.

Link do wersji francuskiej i do wersji angielskiej.

Chris Delepierre, prezes EdTech Hauts-de-France